بیماری پارکینسون معمولاً با لرزشهای ناگهانی بدن شناخته میشود، اما نشانههای اولیه آن بسیار زودتر و در جایی غیرمنتظره آغاز میشوند. گاهی حتی دو دهه پیش از تشخیص رسمی، بیمار با مشکلات گوارشی مانند یبوست مداوم و اختلال خواب دستوپنجه نرم میکند. دانشمندان سالها دلیل این ارتباط عجیب را نمیدانستند، اما اکنون سرنخهای جدیدی از درون روده به دست آوردهاند.
در سال ۲۰۲۴، یک تیم پژوهشی به سرپرستی هیروشی نیشیواکی در دانشگاه ناگویا ژاپن، شواهد مهمی درباره نقش باکتریهای روده در بروز پارکینسون ارائه داد. آنها با مقایسه نمونههای مدفوع افراد بیمار و سالم متوجه شدند که مسیرهای تولید ویتامینهای گروه B، بهویژه ویتامین B2 و B7، در مبتلایان به پارکینسون دچار اختلال جدی است. این کشف نشان میدهد که مصرف مکملهای ساده ویتامین B ممکن است راهکار درمانی نویدبخشی در آینده باشد.
به گفته پژوهشگران، کمبود این ویتامینها تولید اسیدهای چرب زنجیرهکوتاه و پلیآمینها را کاهش میدهد؛ مولکولهایی که وظیفه حفاظت از لایه مخاطی روده را بر عهده دارند. وقتی این سد دفاعی نازک و نفوذپذیر شود، اعصاب روده در معرض سموم روزمره قرار میگیرند.
نیشیواکی توضیح داد که افزایش نفوذپذیری روده، اعصاب را در معرض سموم قرار داده و باعث تجمع غیرطبیعی پروتئینها میشود. این فرآیند سلولهای ایمنی مغز را فعال کرده و التهاب طولانیمدت ایجاد میکند.
پروتئین آلفا-سینوکلئین متهم اصلی این ماجراست که در سلولهای تولیدکننده دوپامین مغز تجمع مییابد. انباشت این پروتئین عامل اصلی پیشرفت تدریجی بیماری به سمت لرزش، سفتی عضلات و مشکلات شناختی است.
در کنار مصرف مکملها، روش درمانی دیگری به نام «پیوند میکروبیوتای مدفوع» نیز مورد توجه قرار گرفته است. در این روش، باکتریهای روده از یک اهداکننده سالم به روده بیمار منتقل میشوند تا تعادل میکروبی بدن بازیابی شود.
نتایج یک کارآزمایی در بلژیک نشان داد که بیماران دریافتکننده پیوند، پس از گذشت یک سال بهبود قابلتوجهی در علائم حرکتی خود تجربه کردند. پزشکان معتقدند این روش ایمن و کمهزینه میتواند کیفیت زندگی میلیونها بیمار را تغییر دهد.
همچنین کارآزمایی بزرگتری در مارس امسال در چین نشان داد که این پیوند علاوه بر بهبود علائم حرکتی، یبوست را کاهش میدهد. در این مطالعه، جمعیت باکتریهای مضری مانند شیگلا در روده بیماران کاهش یافت و به طرز چشمگیری سطح آلفا-سینوکلئین نیز پایین آمد.
گامی به سوی درمانهای سادهتر و مؤثرتر
یافتههای جدید نشان میدهند که کلید کنترل پارکینسون ممکن است نه در مغز، بلکه در روده پنهان باشد. اگرچه هنوز نیاز به تحقیقات بیشتری است، اما تقویت سد دفاعی روده از طریق مکملهای ساده ویتامین یا بازسازی میکروبیوم روده، پنجرههای جدیدی را به روی درمان این بیماری سخت گشوده است.
