دانشمندان با بررسی دادههای ژنتیکی گربهسانان ببرگونه در آمریکای جنوبی موفق شدند پرده از راز تنوع زیستی این جانوران بردارند و یک گونه کاملاً جدید را شناسایی کنند. این دستاورد، نخستین بار در بیش از یک قرن گذشته است که یک گونه جدید از گربهسانان زنده بهطور رسمی معرفی میشود.
تلاشهای علمی پژوهشگران برای دستهبندی گربهسانان ببرگونه سالها با پیچیدگی همراه بود. محققان با بهرهگیری از دادههای ژنوم کامل ۳۸ فرد مختلف، از جمله نمونههای نگهداریشده در موزهها، متوجه شدند گروهی که پیشتر یک گونه واحد تصور میشد، در واقع شامل پنج گونه متمایز است. این یافتههای بررسیشده در ماه سپتامبر در نشریه Current Biology منتشر کرد شد.
کشف گربه جدید در بولیوی
نخستین جرقههای این شناسایی زمانی زده شد که یک خانواده محلی در منطقه یونکاس بولیوی یک گربه کوچک خالدار را پیدا کردند. آنها ابتدا تصور نمودند این جانور یک گربه خانگی است، اما پس از یک سال به دلیل بروز رفتارهای وحشیانه، آن را به پناهگاه حیاتوحش «سندا ورده» تحویل دادند. بومیان منطقه این جانور را از قبل میشناختند و آن را «تیلکایو» مینامیدند. در پناهگاه، پائولا نوگالس-آسکارونز پائولا نوگالس-آسکارونز متوجه شد ویژگیهای ظاهری این گربه کوچک با سایر نمونهها تفاوت دارد و همین کنجکاوی به پژوهشی تازه انجامید.
این گونه جدید که «لئوپاردوس تیلکایو» نام گرفته، حدود ۴۶ سانتیمتر طول دارد و وزن آن به حدود ۱.۴ کیلوگرم میرسد. این جانور از نظر ظاهری شباهت زیادی به سایر گربهسانان ببرگونه دارد که باعث شده بود دانشمندان آنها را به عنوان گونههای رمزی و مشابه دستهبندی کنند. نوگالس-آسکارونز در مصاحبهای با رویترز توضیح داد که خز این جانور به رنگ قهوهای روشن با نقشولابارهای نامنظم در سراسر بدن است.
استفاده از ژنتیک برای کشف حقیقت
تشخیص این گونه از طریق ظاهر کار دشواری بود؛ زیرا لئوپاردوس تیلکایو شباهت زیادی به خویشاوندان خود دارد. به همین دلیل، پژوهشگران با مقایسه ژنوم نمونههای گوناگون به بررسی مسیرهای تکاملی پرداختند. ژُنوم مجموعه کاملی از اطلاعات ژنتیکی هر موجود زنده است. جوناس لسکروارت در گفتگو با رویترز اعلام کرد که تیم پژوهشی هرگز انتظار نداشت گربه ببرگونه بولیوی یک گونه کاملاً مجزا باشد و هیچکس پیشتر چنین احتمالی را مطرح نکرده بود.
نقش نمونههای موزهای در پیشبرد پژوهش
بخشی از این موفقیت مرهون استفاده از نمونههای تاریخی بود. هشت نمونه از ۳۸ گربهسان بررسیشده از کلکسیون موزههای تاریخ طبیعی به دست آمده بودند که برخی از آنها دههها پیش جمعآوری شده بودند. استخراج DNA از نمونههای قدیمی و مقایسه آن با حیوانات زنده، روشی است که به نام موزئومیکس موزئومیکس شناخته میشود و به دانشمندان در مطالعه تنوع زیستی کمک شایانی میکند.
چشمانداز حفاظت از گونههای تازه
شناسایی لئوپاردوس تیلکایو تنها گام نخست است. دانشمندان هنوز اطلاعات دقیقی درباره میزان پراکندگی، جمعیت و خطرات پیش روی این جانور در طبیعت ندارند. با این حال، تفکیک این پنج گونه به کارشناسان حفاظت محیطزیست کمک میکند تا وضعیت هرکدام را به طور جداگانه بررسی کنند. محققان یافتههای خود را با اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN) که متولی اصلی فهرست سرخ فهرست سرخ گونههای در معرض خطر است، به اشتراک گذاشتهاند تا تصویر دقیقتری از وضعیت زیستی این گربهسانان فراهم شود.
جمعبندی
کشف لئوپاردوس تیلکایو نشان میدهد که چگونه فناوریهای نوین ژنتیکی و بررسی نمونههای تاریخی میتوانند رازهای پنهان طبیعت را آشکار سازند. این گربهسان که سالها در جنگلهای بولیوی زندگی میکرد، اکنون با شناخت دقیقتری وارد مرحله تازهای از حفاظت و مطالعه شده است.
