ستارهشناسان بقایای شیمیایی سیارهای را کشف کردهاند که توسط ستاره مرده خود بلعیده شده است. این کشف تصویری هولناک از سرنوشتی ارائه میدهد که ممکن است روزی در انتظار زمین باشد؛ زمانی که خورشید به پایان عمر خود برسد.
این پرسش که «با مرگ خورشید چه اتفاقی برای زمین خواهد افتاد؟» سالها ذهن دانشمندان را به خود مشغول کرده است. اکنون اخترشناسان نمونهای واقعی از چنین سرنوشتی را مشاهده کردهاند؛ سرنوشتی که چندان امیدوارکننده به نظر نمیرسد.
دانشمندان با استفاده از رصدخانه W.M. Keck ستاره کوتوله سفید LSPM J0207+3331 را در صورت فلکی Triangulum بررسی کردند. این ستاره که حدود ۱۴۵ سال نوری از زمین فاصله دارد، واضحترین شواهد شیمیایی کشفشده تاکنون از بقایای یک سیاره نابودشده را در خود نشان میدهد.
جو غنی از هیدروژن این کوتوله سفید حاوی ۱۳ عنصر سنگین از جمله آهن، نیکل و منیزیم بود. این عناصر منشأ ستارهای نداشتند، بلکه از سیارهای آمده بودند که زمانی به دور این ستاره میچرخید اما در نهایت متلاشی و بلعیده شد. این بیشترین تعداد عناصر سیارهای است که تاکنون در یک کوتوله سفید شناسایی شده است.
هسته یک سیاره که برهنه و بلعیده شد
اخترشناسان شباهتهای جالبی میان این سیاره نابودشده و زمین پیدا کردند. به نظر میرسد این جهان از دسترفته نسخهای افراطیتر از زمین بوده است؛ سیارهای با هسته فلزی بسیار متراکم و گوشتهای سنگی.
برآوردها نشان میدهد این جرم آسمانی حدود ۲۰۰۰ کیلومتر قطر داشته و حدود ۵۵ درصد جرم آن در هسته متمرکز بوده است؛ رقمی که تقریباً دو برابر نسبت هسته به جرم در زمین است. برای مقایسه، سیاره Mercury حدود ۷۰ درصد جرم خود را در هستهاش جای داده است.
پژوهشگران معتقدند این سیاره در مقیاس زمانی نجومی بهتازگی توسط ستاره بلعیده شده است. دلیل این نتیجهگیری آن است که عناصر بهجامانده از سیاره هنوز در لایههای بیرونی ستاره دیده میشوند و فرصت کافی برای فرو رفتن به درون آن را نداشتهاند.
چگونه این سیاره قربانی شد؟
به گفته John Debes از Space Telescope Science Institute، احتمالاً یک جرم آسمانی دیگر باعث بیثباتی در این سامانه شده است. ممکن است جرمی در اندازه سیاره مشتری، پس از مرگ ستاره، اجرام کوچکتر را از مدارهای پایدار خارج کرده و آنها را مستقیماً به سوی کوتوله سفید هدایت کرده باشد.
کالبدشکافی کیهانی و آینده زمین
مطالعه برهمکنشهای مرگبار میان سیارات و ستارگان مرده به دانشمندان کمک میکند تا ساختار داخلی و ترکیب شیمیایی سیارات فراخورشیدی را بهتر درک کنند؛ زیرا بقایای این سیارات مانند اثر انگشت شیمیایی در جو ستارهها باقی میماند.
اما اهمیت این کشف تنها به شناخت سیارات دوردست محدود نمیشود. این مشاهده میتواند نمایی از آینده منظومه شمسی نیز ارائه دهد. چند میلیارد سال دیگر، خورشید پس از پایان سوخت هستهای خود به یک غول سرخ تبدیل خواهد شد و سپس به یک کوتوله سفید فرو میپاشد. در آن زمان، زمین ممکن است یا در اثر انبساط خورشید نابود شود یا مانند این سیاره کشفشده، در نهایت به بقایای شیمیایی پراکنده در جو یک ستاره مرده تبدیل گردد.
