ماموریت Tianwen-۲ چین اکنون بهطور رسمی به «کاموئوآلِوا» (Kamoʻoalewa) رسیده است؛ جرمی آسمانی که بهعنوان یک «شبهماهواره» زمین شناخته میشود و معمولاً در فاصلهای بین ۳۸ تا ۱۰۰ برابر فاصله ماه از زمین قرار دارد. دانشمندان حدود یک دهه است که این جرم را میشناسند، اما اکنون برای نخستین بار تصاویر بسیار نزدیک از آن ثبت شده است؛ بهطوری که فضاپیمای Tianwen-۲ در حال حاضر تنها حدود ۲۰ کیلومتر با آن فاصله دارد.
برآورد میشود کاموئوآلِوا قطری بین ۱۶ تا ۲۰ متر داشته باشد؛ به همین دلیل، این جرم کوچکترین جسم آسمانی است که تاکنون یک فضاپیما از آن بازدید کرده است. در میان شبهماهوارههای شناختهشده زمین نیز، این جرم یکی از پایدارترین نمونهها به شمار میرود؛ حدود یک قرن است که در نزدیکی زمین قرار دارد و انتظار میرود چندین قرن دیگر نیز در همین وضعیت باقی بماند.
شبهماهواره چیست؟
شاید این پرسش مطرح شود که چه چیزی یک جرم را به «شبهماهواره» تبدیل میکند. از دید ناظر روی زمین، کاموئوآلِوا به نظر میرسد که به دور زمین میچرخد، زیرا در فاصلهای بین ۳۸ تا ۱۰۰ برابر فاصله ماه از زمین حرکت میکند؛ فاصلهای که آن را در دسته اجرام نزدیک به زمین (NEO) قرار میدهد.
با این حال، این فاصله آنقدر زیاد است که نیروی گرانش زمین بر حرکت آن غالب نیست. در واقع، کاموئوآلِوا به دور خورشید گردش میکند و تنها به دلیل سرعت مداری مشابه و نزدیکی نسبی به زمین، چنین به نظر میرسد که به سیاره ما وابسته است. بنابراین برخلاف ماه، که واقعاً تحت گرانش زمین قرار دارد، این جرم بهصورت واقعی به دور زمین نمیگردد.
با وجود این، ممکن است کاموئوآلِوا ارتباطی بسیار عمیق با ماه داشته باشد.
دانشمندان چه میگویند؟
بر اساس نتایج یک پژوهش علمی، شواهد طیفسنجی نشان میدهد که کاموئوآلِوا احتمالاً تکهای از مواد پرتابشده از سطح ماه در اثر یک برخورد بزرگ بوده است. این فرضیه بعدها با شبیهسازیهای دینامیکی و مدلسازی دهانههای برخوردی نیز تقویت شد.
اگر واقعاً جمعیتی از اجرام نزدیک به زمین منشأ گرفته از ماه وجود داشته باشد، مطالعه آنها میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره نحوه شکلگیری دهانههای برخوردی روی ماه، نوع مواد خارجشده از اعماق مختلف و همچنین منشأ اجرام نزدیک به زمین در اختیار دانشمندان قرار دهد. این اطلاعات هم برای تحقیقات مربوط به دفاع سیارهای و هم برای تعیین سن سطح ماه اهمیت زیادی دارد.
ماموریت Tianwen-۲ چه خواهد کرد؟
در ماههای آینده، Tianwen-۲ به کاموئوآلِوا نزدیکتر خواهد شد و سپس برای جمعآوری نمونه از سطح آن فرود میآید. این فضاپیما از دو روش برای نمونهبرداری استفاده خواهد کرد:
- روش «لمس و حرکت» (Touch-and-Go) که پیشتر در ماموریتهای OSIRIS-REx و Hayabusa2 با موفقیت به کار گرفته شده است.
- روش «لنگر انداختن و اتصال» (Anchor and Attach) که تاکنون هرگز روی یک سیارک یا جرم مشابه آزمایش نشده است.
پس از پایان عملیات نمونهبرداری، Tianwen-۲ در آوریل ۲۰۲۷ این جرم را ترک خواهد کرد و کپسولی حاوی حدود ۱۰۰ گرم نمونه را به سمت زمین ارسال میکند. این نمونهها میتوانند مشخص کنند که آیا کاموئوآلِوا واقعاً بخشی جداشده از ماه بوده است یا خیر.
اما ماموریت Tianwen-۲ پس از آن نیز پایان نمییابد. این فضاپیما مسیر خود را ادامه خواهد داد تا در سال ۲۰۳۵ به دنبالهدار کوچک 311P/PanSTARRS در کمربند اصلی سیارکها برسد. این جرم نیز یکی از معدود دنبالهدارهایی است که احتمال میرود یک قمر کوچک در اطراف خود داشته باشد و Tianwen-۲ شاید بتواند این راز را نیز روشن کند.
