بحران انقراض جمعی در سیاره زمین بهطور مستقیم با فعالیتهای انسان گره خورده است و سرعت نابودی گونههای مختلف جانوری و گیاهی روزبهروز افزایش مییابد.
بشر این آسیب را عمدتاً از طریق از بین بردن و تخریب زیستگاههای طبیعی و همچنین با کمک گرفتن از گونههای مهاجمی که خود وارد محیط کرده است، رقم میزند. با این حال، بسیاری از جانوران نیز مستقیماً از زیستگاههای رو به زوال خود دزدیده شده و طعمه تجارت غیرقانونی و پررونق حیاتوحش در سراسر جهان میشوند.
بر اساس یک پژوهش جدید که در نشریه نشریه تنوع زیستی طبیعت منتشر شده است، بازار غیرقانونی حیاتوحش به این دلیل رونق گرفته که بستر امنی را در پلتفرمهای محبوب اینترنتی پیدا کرده است؛ بسترهایی که با ارائه قابلیت ناشناس بودن، نظارت ضعیف تنظیمگران و امکان ارتباط آسان میان خریداران و فروشندگان در هر نقطهای فعالیت میکنند.
هزاران گونه جانوری و گیاهی به شکل غیرقانونی در شبکههای اجتماعی، سایتهای تجارت الکترونیک و سایر بازارهای آنلاین معامله میشوند. برخی از این موجودات به صورت زنده و اغلب به عنوان حیوان خانگی فروخته میشوند و برخی دیگر برای استفاده از اجزای بدنشان کشته میشوند، در حالی که تعداد زیادی از آنها هماکنون در معرض خطر انقراض قرار دارند.
این تخلفات در پلتفرمهای بزرگ و شناختهشدهای از جمله فیسبوک، اینستاگرام، تیکتاک، ایبی، گوگل، علیبابا، شopee و توکوپدیا جریان دارد. انریکو دی مینین، دانشمند حوزه حفاظت از محیطزیست از دانشگاه هلسینکی فنلاند، در این باره عنوان میکند که تجارت غیرقانونی آنلاین حیاتوحش پلتفرمهای متعددی را در بر گرفته و تهدیدی رو به رشد برای حفظ تنوع زیستی محسوب میشود.
او همچنین اظهار داشت که موضوع نگرانکننده این است که بسیاری از گونههای معاملهشده یا در خطر بالای انقراض قرار دارند و یا پیشتر به عنوان گونههای در معرض تهدید این حوزه شناخته نمیشدند. از دست رفتن تنوع زیستی در نهایت به زیان همه موجودات، از جمله انسانها تمام میشود که معمولاً پیامدهای منفی آن را زمانی درک میکنند که دیگر بسیار دیر شده است.
حتی اگر این تجارت تا این حد ظالمانه نبود و جمعیت جانوران رو به کاهش نمیرفت، باز هم بازار غیرقانونی حیاتوحش با افزایش خطرات مربوط به ورود گونههای مهاجم و بیماریهای مشترک بین انسان و دام، دردسرساز میشد. با وجود شواهد فزاینده درباره گسترش این نوع تجارت در بستر وب، ابعاد کلیدی مبهمی باقی مانده است که برنامهریزی برای مقابله با آن را دشوار میسازد.
پژوهشگران در مطالعه خود تلاش کردند تا جزئیات چگونگی، مکان و چرایی وقوع این پدیده را گردآوری کنند. این تجارت طیف وسیعی از جانوران، گیاهان و قارچها را شامل میشود و تعیین منشاء و قانونی بودن اقلام بر اساس آگهیهای مبهم کار چالشبرانگزی است.
با این وجود، شواهد فراوانی نشان میدهد که این معضل در تمامی ابعاد ریشه دوانده است. بخش عمدهای از فعالیتهای غیرقانونی در بخشهای قابل دسترس وب یا بخشهای فهرستشده در وب عمیق مانند گروههای خصوصی شبکههای اجتماعی انجام میشود.
نیل دکروز، زیستشناس و پژوهشگر حوزه حفاظت از محیطزیست از دانشگاه متروپولیتن منچستر، در این زمینه توضیح میدهد که پیامدهای منفی این تجارت بر رفاه جانوران و تنوع زیستی مشابه نمونههای سنتی است، اما دسترسی و سرعت پلتفرمهای آنلاین این آسیبها را تشدید میکند.
وی افزود که این فعالیتها از طریق شبکههای پیچیده و پراکندهای که از مرزهای ملی عبور میکنند، شکل گرفته و مسیرهای سنتی قاچاق را گسترش داده یا جایگزین آنها میشوند.
آنته هوبشله، پژوهشگر جرایم مربوط به حیاتوحش از دانشگاه کیپتاون آفریقای جنوبی، متذکر میشود که این بررسی نیاز مبرم به راهبردهای هماهنگ و چندسطحی را برای مبارزه با قاچاق آنلاین جانوران روشن میسازد. وی تاکید کرد که چنین راهبردهایی باید علاوه بر تقویت حفاظت از گونهها، ظرفیتهای نظارتی و فناورانه را ارتقا داده و جوامع محلی را به شکلی معنادار در این فرایند مشارکت دهند.
نتیجهگیری
گسترش تجارت غیرقانونی حیاتوحش در بستر پلتفرمهای دیجیتال و شبکههای اجتماعی به یکی از بحرانهای بزرگ برای تنوع زیستی تبدیل شده است که نیازمند نظارت دقیقتر و اقداماتی هماهنگ در سطح بینالمللی است.
