کمیسیون ارتباطات فدرال ایالات متحده (FCC) طرح شرکت Reflect Orbital برای قرار دادن یک ماهواره بازتابدهنده نور در مدار را تأیید کرده است؛ ماهوارهای که هدف آن رساندن نور خورشید به مناطقی روی زمین است که در تاریکی شب قرار دارند. این استارتاپ امیدوار است این پروژه آغازگر ساخت مجموعهای شامل حداکثر ۵۰ هزار ماهواره آینهای در مدار زمین باشد.
ایده اصلی این طرح این است که یک آینه بازتابدهنده نازک و قابل هدایت در فضا بتواند هنگام شب، پرتویی از نور به عرض حدود پنج کیلومتر را به سطح زمین بتاباند. این شرکت ادعا میکند که چنین فناوری میتواند برای تأمین نور مورد نیاز نیروگاههای خورشیدی و همچنین روشن کردن مناطق آسیبدیده از بلایای طبیعی در شب مورد استفاده قرار گیرد.
طرح اولیه Reflect Orbital حدود ۱۸۰۰ نظر عمومی دریافت کرد که بیشتر آنها منفی بودند. بسیاری از منتقدان نسبت به ایجاد آلودگی نوری گسترده، شرایط خطرناک و تأثیر قابلتوجه این ماهواره بر نجوم زمینی ابراز نگرانی کردند.
آلودگی نوری بر ریتم شبانهروزی بدن انسان تأثیر میگذارد و برای سلامت انسان مضر است. همچنین رفتار طبیعی بسیاری از گیاهان و حیوانات، از لاکپشتها گرفته تا ببرها، تحت تأثیر نور مصنوعی بیش از حد قرار میگیرد.
پیش از تأیید این پروژه، Ruskin Hartley، مدیرعامل و مدیر اجرایی سازمان Dark Sky International، به IFLScience گفته بود:
«ما از FCC میخواهیم پیش از صدور مجوز برای چنین پیشنهادهایی، یک بررسی کامل زیستمحیطی درباره آنها انجام دهد.»
اما FCC این درخواست را نادیده گرفته است.
در متن تأییدیه FCC آمده است:
«قانون ارتباطات بیان میکند که سیاست ایالات متحده باید “توسعه فناوریها و خدمات جدید برای عموم مردم را تشویق کند”. ماهواره آزمایشی Reflect Orbital نمونهای از یک فناوری بالقوه انقلابی است که کمیسیون آن را در راستای منافع عمومی برای حمایت تشخیص داده است.»
انجمن نجوم آمریکا (AAS) نیز خطرات متعددی را که ممکن است یک آینه فضایی برای افراد ناآگاه و همچنین مراکز نجومی ایجاد کند، مطرح کرده است.
دکتر Roohi Dalal، معاون سیاستگذاری عمومی AAS، در نامهای به FCC نوشت:
«AAS نگرانیهای جامعه نجومی درباره این درخواست برای یک ماهواره را مطرح کرده است؛ از جمله احتمال آسیب چشم به اخترشناسان آماتوری که از تلسکوپهای با اندازه معمولی استفاده میکنند، ایجاد “کوری لحظهای ناشی از تابش ناگهانی” برای رانندگان و خلبانان، و تأثیر منفی بر تحقیقات علمی انجامشده توسط مراکز نجومی با بودجه فدرال.»
با این حال، FCC با این نگرانیها موافق نیست. این سازمان همچنین اعلام کرده که بررسی چنین خطراتی اساساً خارج از حوزه اختیارات FCC است. همین موضوع این پرسش را ایجاد میکند که اگر FCC مسئول ارزیابی این خطرات نیست، چه نهادی باید آنها را بررسی کند؟
FCC در بیانیه خود نوشته است:
«ما معتقدیم خطرات مطرحشده درباره آسیبهای احتمالی ناشی از بازتابدهنده خورشیدی Reflect Orbital، ارتباطی با نقش کمیسیون در صدور مجوز استفاده از طیف فرکانس رادیویی ندارد و حتی اگر کمیسیون اختیار بررسی و اعمال محدودیت برای این عملیات را داشت (که چنین اختیاری ندارد)، احتمال وقوع این آسیبها پایین است.»
این تصمیم در حالی گرفته شده که هفته گذشته یک تحلیل جامع درباره تأثیر احتمالی این منظومه ماهوارهای در قالب یک مقاله علمی منتشر شد و همچنین موضوع آن در نشست سالانه انجمن نجوم اروپا مورد بررسی قرار گرفت.
یکی از بزرگترین مشکلات این طرح این است که نور پس از عبور از جو زمین در یک نقطه باقی نمیماند. همانطور که هر کودک کنجکاوی که پرسیده چرا آسمان آبی است میداند، نور خورشید در جو پراکنده میشود. بنابراین هر ماهوارهای که در شب نور خورشید را به زمین بازتاب دهد، باعث روشنتر شدن آسمان در مناطق بسیار گسترده خواهد شد.
Olivier Hainaut با انجام شبیهسازیهایی، سناریوهای مختلف این پروژه را بررسی کرده است.
بر اساس این شبیهسازیها، طرح Reflect Orbital برای ایجاد ۵۰ هزار ماهواره آینهای باعث خواهد شد تقریباً همه نقاط زمین نور بیشتری دریافت کنند. مناطق حفاظتشده برای آسمان تاریک (Dark Sky Sanctuaries) ممکن است به اندازه حومه شهرها روشن شوند و تعداد اندک ستارگانی که از داخل شهرها قابل مشاهده هستند نیز ناپدید شوند. در چنین شرایطی، انجام نجوم از سطح زمین ممکن است غیرممکن شود.
Hainaut پیشتر به IFLScience گفته بود:
«وقتی میگوییم فاجعهبار، ممکن است منظورمان از دست دادن ۱۰۰ درصد دادهها باشد؛ در واقع این موضوع میتواند تلسکوپها را از کار بیندازد.»
این موضوع تنها مربوط به یک ماهواره تأییدشده است، اما میتواند الگویی برای آنچه یک شرکت در یک کشور میتواند در فضا انجام دهد ایجاد کند؛ در حالی که پیامدهای آن ممکن است بر همه مردم روی زمین تأثیر بگذارد.
این در حالی است که ایالات متحده خود نیز در زمینه تحقیقات نجومی پیشرفته سرمایهگذاری گستردهای دارد. رصدخانه انقلابی Vera Rubin بهتازگی برنامه بررسی میراثی فضا و زمان (Legacy Survey of Space and Time) را آغاز کرده است. همچنین تلسکوپ بسیار بزرگ (Extremely Large Telescope) و تلسکوپ غول ماژلان (Giant Magellan Telescope) در حال ساخت هستند؛ پروژههایی که وعده مشاهده دقیقتر از هر تلسکوپ دیگری در گذشته را دادهاند و حتی ممکن است امکان تصویربرداری مستقیم از یک سیاره هماندازه زمین را فراهم کنند.
اگر قوانین و مقررات شفافی برای ماهوارههای فضایی وضع نشود، پتانسیل این پروژههای علمی بزرگ ممکن است هرگز بهطور کامل محقق نشود.
قرار است نخستین ماهواره Reflect Orbital با نام Eärendil-۱ در ماههای آینده به فضا پرتاب شود.
