کبد یکی از شگفتانگیزترین و پرکارترین اندامهای بدن انسان است. این نیروگاه خستگیناپذیر روزانه بیش از ۵۰۰ وظیفه حیاتی را انجام میدهد که از تصفیه خون گرفته تا پردازش مواد مغذی را شامل میشود.
با وجود توانایی منحصربهفرد کبد در بازسازی خود، این اندام نیز با افزایش سن فرسوده میشود. پیر شدن کبد راه را برای ابتلا به بیماریهای مختلف از جمله کبد چرب هموار میکند، اما دانشمندان اخیراً به راهکار جدیدی دست یافتهاند که شاید بتواند جوانی را به کبد بازگرداند.
بر اساس مطالعه جدیدی که در مجله علمی npj Aging منتشر شده است، پژوهشگران با استفاده از یک ترکیب طبیعی موجود در مرکبات موفق شدهاند روند پیری کبد را در موشها متوقف کرده و حتی آن را معکوس کنند.
در این آزمایش، تیمی از زیستشناسان مولکولی به بررسی تأثیر هسپرتین پرداختند؛ یک فلاونوئید طبیعی که در لیمو، پرتقال و سایر مرکبات یافت میشود. این ماده خواص ضدالتهابی، ضدپیری و محافظتی قوی برای سیستم عصبی دارد.
تحقیقات نشان میدهد که هسپرتین به عنوان فعالکننده یک ژن مرتبط با طول عمر به نام CISD2 عمل میکند. این ژن نقش مهمی در پشتیبانی از سلامت کبد و متابولیسم بدن ایفا میکند و با افزایش سن، میزان بیان آن کاهش مییابد.
برای آزمایش این فرضیه، پژوهشگران به موشهای مسن ۲۱ ماهه به مدت پنج ماه دوز روزانهای از هسپرتین دادند. نتایج شگفتانگیز بود؛ در پایان دوره، کبد موشهای دریافتکننده این ترکیب، سطحی از فعالیت ژن مذکور را نشان داد که با موشهای جوان سه ماهه قابل مقایسه بود.
علاوه بر این، سایر نشانههای پیری کبد مانند تجمع چربی، آسیبهای سلولی و التهاب نیز در این موشها به شدت کاهش یافت. این نتایج ثابت کرد که مصرف هسپرتین آسیبهای بافتی کبد را تسکین میدهد و روند پیر شدن آن را به تأخیر میاندازد.
پژوهشگران برای اطمینان بیشتر، آزمایش را روی موشهایی که فاقد این ژن بودند تکرار کردند و متوجه شدند هسپرتین در غیاب آن تأثیری روی بهبود کبد ندارد. بررسیها نشان میدهد که هسپرتین از طریق یک مسیر سیگنالدهی شامل دو پروتئین دیگر به نامهای Hmgcs2 و PPARα کار میکند که در کنار هم فعالیت ژن محافظ کبد را افزایش میدهند.
چشمانداز آینده برای سلامت انسان
اگرچه هنوز به مطالعات بالینی بیشتری نیاز است تا مشخص شود آیا این ترکیب روی انسان نیز همین اثرات را دارد یا خیر، اما بررسی بافتهای کبدی ۸۰ بیمار انسانی نشان داد که سطح این پروتئینهای محافظ در انسان نیز با افزایش سن کاهش مییابد. این شباهت علمی، امیدها را برای توسعه درمانهای جدید ضدپیری کبد و پیشگیری از بیماری کبد چرب با استفاده از پوست مرکبات به شدت افزایش داده است.
