فضاپیمای استارلاینر شرکت بوئینگ در تاریخ ۵ ژوئن ۲۰۲۴ پرتاب شد تا مأموریتی آزمایشی با سرنشین را انجام دهد. این مأموریت ابتدا قرار بود هشت روز به طول انجامد، اما به دلیل بروز ناهنجاریهایی در سیستم پیشرانه هنگام نزدیک شدن به ایستگاه فضایی بینالمللی، مدت زمان مأموریت به نه ماه یا ۲۸۶ روز افزایش یافت. بر اساس گزارشی ۳۱۱ صفحهای که ناسا در تاریخ ۱۹ فوریه ۲۰۲۶ منتشر کرد، مجموعهای از شکستها در بخشهای فنی و مدیریتی باعث بروز این مشکلات شد. این آژانس رسماً این مأموریت را به عنوان یک حادثه از نوع A طبقهبندی کرده است، که بالاترین سطح شکست در سیستم ارزیابی ناسا محسوب میشود.
ناسا اعلام کرده است که مدیران مسئول باید پاسخگو باشند و فضاپیمای استارلاینر تا زمان رفع کامل تمامی مشکلات، مأموریت سرنشیندار دیگری انجام نخواهد داد.
بررسیهای انجام شده نشان میدهد که در جریان فرآیند پهلوگیری، فضاپیما با نشت هلیوم و خرابی موتورهای پیشران مواجه شده است که باعث از دست رفتن موقت کنترل فضاپیما شد. گزارش تأکید میکند که مجموعهای از عوامل شامل خرابی سختافزار، مشکلات طراحی و تأییدیهها، ضعفهای مدیریتی و مسائل فرهنگی باعث شدند که الزامات ایمنی ناسا رعایت نشود. این گزارش به صراحت بیان میکند که تعامل پیچیده میان این عوامل موجب شد که مأموریت نتواند استانداردهای ایمنی تعیینشده را برآورده کند.
تحقیق نشان داد که این مأموریت نقاط ضعف جدی در سیستم پیشران و همچنین در چارچوب عملیاتی ناسا را آشکار کرد. با توجه به یافتهها، ۶۱ توصیه برای بهبود فرآیند طراحی و آزمایش فضاپیما پیش از مأموریت بعدی ارائه شد. این توصیهها شامل اصلاحات در سیستمهای فنی، روشهای تست و همچنین بهبود رهبری و فرهنگ سازمانی است تا از تکرار چنین مشکلاتی جلوگیری شود.
واکنش ناسا و گامهای بعدی به این صورت است که ناسا و بوئینگ در حال تلاش برای رفع این مشکلات هستند. آژانس فضایی پرواز آزمایشی استارلاینر را به عنوان حادثه نوع A بازتعریف کرده و اعلام کرده است که هیچ مأموریت سرنشینداری تا زمانی که همه مشکلات فنی بهطور کامل درک و حل نشدهاند، انجام نخواهد شد.
شرکت بوئینگ نیز اعلام کرده است که در راستای اصلاحات مورد نیاز و مطابق با یافتههای گزارش، پیشرفت قابل توجهی داشته است. این اصلاحات شامل بهبود عملکرد سیستم پیشران، اصلاح طراحی قطعات و ارتقای فرآیندهای تست و تضمین کیفیت است. ناسا همچنین برنامهریزی کرده است که تمامی ۶۱ توصیه ارائهشده در گزارش را پیش از پرتاب مأموریت بعدی استارلاینر به مرحله اجرا درآورد.
گزارش جامع ناسا بر اهمیت بررسی دقیق تمامی اجزای فنی و مدیریتی فضاپیما تأکید میکند. از جمله نکات مهم گزارش، ضعف در سیستم پیشران، نشت گازهای فشرده و خرابی موتورهای کوچک جهتدهنده بود که موجب شد کنترل فضاپیما برای مدت کوتاهی از دست برود. این مشکلات نه تنها عملکرد مأموریت را تحت تأثیر قرار دادند، بلکه خطرات بالقوهای برای سرنشینان در صورت پرواز سرنشیندار ایجاد میکردند.
به علاوه، گزارش ناسا مشکلات مرتبط با طراحی و فرآیندهای تأییدیه را نشان داد که میتوانست از بروز چنین خطاهایی جلوگیری کند. ضعفهای مدیریتی و فرهنگی نیز به عنوان عوامل تشدیدکننده شناسایی شدند. این مسائل شامل فقدان هماهنگی میان تیمهای مهندسی، تصمیمگیریهای ناکافی و کمبود نظارت بر اجرای فرآیندهای ایمنی بود.
طبق توصیههای گزارش، اصلاحات باید شامل بازنگری کامل در سیستم پیشران، تستهای جامع پیش از مأموریت، بهبود مدیریت پروژه و تقویت فرهنگ ایمنی باشد. همچنین ارتقای ارتباطات میان تیمهای فنی و مدیریتی و افزایش شفافیت در تصمیمگیریها از جمله مواردی است که باید پیش از پرواز بعدی اجرا شود.
با توجه به این یافتهها، ناسا تصمیم گرفته است که هیچ مأموریت سرنشینداری با استارلاینر انجام نشود تا زمانی که تمامی مشکلات فنی و مدیریتی حل شده باشند و اطمینان کامل از ایمنی فضاپیما حاصل شود. این تصمیم نشاندهنده اهمیت رعایت استانداردهای ایمنی و جلوگیری از وقوع حوادث جدی در مأموریتهای سرنشیندار است.
شرکت بوئینگ نیز متعهد شده است که تغییرات لازم را پیادهسازی کند و اصلاحات را مطابق با توصیههای گزارش اجرا نماید. این اصلاحات شامل بهبود سختافزار، بهینهسازی عملکرد موتورهای پیشران، ارتقای سیستمهای کنترل و اجرای تستهای دقیق پیش از پرواز خواهد بود.
ناسا قصد دارد تمامی ۶۱ توصیه ارائهشده در گزارش را به طور کامل پیاده کند تا اطمینان حاصل شود که مأموریت بعدی استارلاینر با بالاترین استانداردهای ایمنی و عملکردی انجام شود. هدف از این اقدامات جلوگیری از تکرار مشکلات قبلی، ارتقای ایمنی سرنشینان و تضمین موفقیت مأموریتهای آینده است.
این حادثه و بررسیهای مربوط به آن نمونهای از پیچیدگیهای اجرای مأموریتهای فضایی سرنشیندار است و اهمیت توجه همزمان به جنبههای فنی، مدیریتی و فرهنگی را نشان میدهد. یادگیری از این تجربه میتواند به بهبود فرآیندهای طراحی، تست و مدیریت پروژههای فضایی کمک کند و احتمال وقوع خطاهای مشابه را در آینده کاهش دهد.
